Thema: Zo genaamd

Zo genaamd: Het is een uitdrukking die iets relativeert. We gebruiken haar wanneer we twijfelen aan een titel, een oordeel of een etiket. Een deskundige, zo genaamd. Een vriend, zogenaamd. Het woord suggereert afstand: het heet wel zo, maar of het werkelijk waar is? Alsof een naam niet veel meer is dan een handig label. Alsof de woorden die we gebruiken uiteindelijk weinig verschil maken. Toch zit daar iets merkwaardigs in, want juist namen blijken vaak veel meer gewicht te hebben dan we denken. 
Als iets ons dierbaar is, dan is het vaak juist onze eigen naam. Die hebben we gekregen van onze ouders. Misschien dragen we inmiddels een andere naam, maar ook dan is daar een verhaal aan verbonden. Een naam zegt iets over wie we zijn, waar we vandaan komen en hoe anderen ons kennen. 
Ook in geloof en spiritualiteit spelen namen een bijzondere rol. In gebeden noemen we de namen van mensen die ons lief zijn. We spreken hun naam uit omdat zij ertoe doen. In de Bijbel klinkt de belofte dat God onze namen heeft geschreven in de palm van zijn hand. Dat beeld drukt nabijheid en verbondenheid uit: gekend worden, niet vergeten zijn. 
En dan is er Gods eigen naam. Die wordt met grote eerbied behandeld. Niet voor niets klinkt het gebod om Gods naam niet ijdel te gebruiken. Een naam staat niet los van degene die haar draagt. Daarom kan Jezus zeggen dat waar twee of drie mensen in zijn naam bijeen zijn, hijzelf in hun midden aanwezig is. 
De titel Zo genaamd roept in de gevangenis veel vragen op. Over namen die mensen krijgen opgeplakt en over namen die ze voor zichzelf kiezen. Over wat echt is en wat slechts schijn. Over vertrouwen: wie is werkelijk wie hij zegt te zijn? En over identiteit: hoe word je gezien door anderen, en hoe zie je jezelf? 
Misschien blijkt dan dat een naam nooit zomaar een naam is. Dat woorden ertoe doen. En dat achter elke naam een mens schuilgaat, met een verhaal dat gehoord wil worden. 

Ranfar Kouwijzer 
Adjunct Hoofdpredikant Justitiepastoraat